بارگذاری پی دی اف
برگشت به فهرست داستان‌ها

د شاتو د لارښوونکې مرغۍ انتقام انتقام پرنده‌ی عسل‌نما د شاتو د لارښوونکې مرغۍ انتقام

نویسنده Zulu folktale

نقاش Wiehan de Jager

مترجم Zahidullah Abid

زبان پشتو

سطح سطح 4

متن کامل صوتی کتاب نسخۀ شنیداری (صوتی) این داستان فعلاً موجود نیست.


دا د نګید په نامه د شاتو د ځالې پیداکوونکې مرغۍ، او د جمیل په نوم د یوه لالچی ځوان کیسه ده. یوه ورځ جمیل د ښکار لپاره بهر تللی و، هغه د نګید مرغۍ غږ واورېده. د جمیل له خولې د شاتو د پیدا کېدو له امله اوبه روانې شوې. هغه ودرېده، او په ځیر سره غوږ شو، تر څو یې چې د خپل سر د پاسه د ونې په څانګو کې مرغۍ ولیدله. “چتیک-چیتک-چیتک،” وړې مرغۍ چیغې وهلې، یوې ونې ته یې ټوپ که، بیا یې بلې ونې ته الوتنه وکړه، او بیا بلې ونې ته ولاړه. “چټیک، چیټیک، چیټیک،”. نګید مرغۍ به وخت په وخت ودرېده، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې جمیل هغه تعقیبوي.

این داستان نگده، پرنده‌ی عسل‌نما و مرد حریصی به نام گینگیله می‌باشد. یک روز زمانی که گینگیله برای شکار بیرون رفته بود، صدای نگده را شنید. خیال خوردن عسل، دهان گینگیله را به آب انداخت. او ایستاد و با دقت گوش کرد و آنقدر جستجو کرد تا اینکه بالاخره پرنده را در بالای درخت دید. “جیک جیک - جیک جیک - جیک جیک”، صدای حرکت پرنده روی برگ‌ها شنیده می‌شد، وقتی که از این درخت به آن درخت می‌پرید. او” جیک جیک - جیک جیک - جیک جیک” می‌کرد، وهر از گاهی متوقف می‌شد تا اینکه مطمین شود که گینگیله دارد او را تعقیب می‌کند.

دا د نګید په نامه د شاتو د ځالې پیداکوونکې مرغۍ، او د جمیل په نوم د یوه لالچی ځوان کیسه ده. یوه ورځ جمیل د ښکار لپاره بهر تللی و، هغه د نګید مرغۍ غږ واورېده. د جمیل له خولې د شاتو د پیدا کېدو له امله اوبه روانې شوې. هغه ودرېده، او په ځیر سره غوږ شو، تر څو یې چې د خپل سر د پاسه د ونې په څانګو کې مرغۍ ولیدله. “چتیک-چیتک-چیتک،” وړې مرغۍ چیغې وهلې، یوې ونې ته یې ټوپ که، بیا یې بلې ونې ته الوتنه وکړه، او بیا بلې ونې ته ولاړه. “چټیک، چیټیک، چیټیک،”. نګید مرغۍ به وخت په وخت ودرېده، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې جمیل هغه تعقیبوي.


نیم ساعت وروسته، دوی د انځر یوې لویې ونې ته ورسېدل. نګید په لیونۍ توګه د څانګو په منځ کې وګرځیده. بیا په یوه څانګه کې پاتې شوه، او جمیل ته یې په سر خوځولو پیل وکړه، داسې معلومېده چې جمیل ته ویل چې: “دا دی! اوس راځه! ولې دې دومره ناوخته که؟” جمیل د ونې لاندې هیڅ د شاتو مچۍ ونه لیدې، خو هغه په نګیډ مرغۍ باور درلود.

بعد از نیم ساعت، آن‌ها به یک درخت انجیر وحشی بزرگ رسیدند. نگده دیوانه وار در بین شاخه‌ها می‌پرید. سپس او بر روی یک شاخه نشست و سرش را به سمت گینگیله کشید، انگار می‌خواست بگوید “حالا بیا اینجا،! چرا این قدر منتظر هستی؟” گینگیله زنبوری در پایین درخت ندید، اما به نگده اعتماد کرده بود.

نیم ساعت وروسته، دوی د انځر یوې لویې ونې ته ورسېدل. نګید په لیونۍ توګه د څانګو په منځ کې وګرځیده. بیا په یوه څانګه کې پاتې شوه، او جمیل ته یې په سر خوځولو پیل وکړه، داسې معلومېده چې جمیل ته ویل چې: “دا دی! اوس راځه! ولې دې دومره ناوخته که؟” جمیل د ونې لاندې هیڅ د شاتو مچۍ ونه لیدې، خو هغه په نګیډ مرغۍ باور درلود.


نو جمیل خپله د ښکار نیزه د ونې لاندې کېښوده، یو څو دانې وچ لرګي یې راټول کړل، او اور یې بل کړ. کله چې اور ښه ولږېده، نو د اور په منځ کې یې یوه اوږده وچه لښته کېښوده. دا لښته د لوګي جوړولو ځانګړې لښته وه. هغه ونې ته په ختلو پیل وکړ، سګرټ یې په خوله کې نیولی و.

بنا براین گینگیله نیزه‌ی شکارش را در پایین درخت گذاشت و مقداری شاخه‌ی کوچک جمع کرد و آتش کوچکی درست کرد. وقتی که آتش خوب می‌سوخت، او یک چوب خشک بلند را در قلب آتش قرار داد. این چوب به اینکه دود زیادی تولید می‌کند، مشهور بود. او طرف سرد چوب را با دندانش گرفت و در حالیکه چوب می‌سوخت و دود می‌کرد، شروع به بالا رفتن از تنه‌ی درخت کرد.

نو جمیل خپله د ښکار نیزه د ونې لاندې کېښوده، یو څو دانې وچ لرګي یې راټول کړل، او اور یې بل کړ. کله چې اور ښه ولږېده، نو د اور په منځ کې یې یوه اوږده وچه لښته کېښوده. دا لښته د لوګي جوړولو ځانګړې لښته وه. هغه ونې ته په ختلو پیل وکړ، سګرټ یې په خوله کې نیولی و.


ډېر ژر به يې د ګڼو مچيو غږونه واورېدل. مچۍ د ونې له تنې څخه راوتلې او دننه کېدلې. کله چې جمیل د مچیو جالې یا ګبین ته ورسیده، نو هغه د لرګیو سګرټ ګبین ته وردننه کړ. مچۍ په بېړه راووتلې، ډېرې غوسه او بې رحمه ښکارېدې. مچې وتښتېدلې، ځکه چې د دوی لوګی نه خوښېده – خو دوی په تګ تګ کې جمیل ښه سم وچیچلو.

خیلی زود او صدای بلند ویز ویز زنبورها را شنید. آن‌ها داشتند به حفره‌ای که در داخل تنه‌ی درخت بود و کندوی آن‌ها در آن جا قرار داشت، رفت و آمد می‌کردند. زمانی که گینگیله به کندو رسید او آخر چوبی که در حال سوختن بود را به داخل کندو فرو کرد. زنبورها در حالیکه عصبانی و قهر بودند، با سرعت به بیرون هجوم آوردند. آن‌ها از بوی دود فرار می‌کردند، ولی قبل از آن به گینگیله نیش‌های دردناکی می‌زدند.

ډېر ژر به يې د ګڼو مچيو غږونه واورېدل. مچۍ د ونې له تنې څخه راوتلې او دننه کېدلې. کله چې جمیل د مچیو جالې یا ګبین ته ورسیده، نو هغه د لرګیو سګرټ ګبین ته وردننه کړ. مچۍ په بېړه راووتلې، ډېرې غوسه او بې رحمه ښکارېدې. مچې وتښتېدلې، ځکه چې د دوی لوګی نه خوښېده – خو دوی په تګ تګ کې جمیل ښه سم وچیچلو.


کله چې مچۍ له ځالې بهر شوې، جمیل د مچیو ځالې ته لاس دننه کړ. هغه د شاتو یو غټ ګبین راوویستلو، چې ښه ډېر شات پکې و. جمیل په ډیر احتیاط سره هغه په کڅوړه کې واچولو، کڅوړه یې اوږې ته کړه، او له ونې څخه په ښکته کېدو یې پیل وکړ.

وقتی که زنبورها بیرون بودند، گینگیله دستش را به داخل لانه فشار داد و یک مشت پر از شانه‌ی عسل سنگین که از آن عسل غلیظ می‌چکید و پر از زنبورهای کوچک بود بیرون آورد. او با دقت توته‌ی عسل را در داخل کیسه‌ای که بر روی شانه اش حمل می‌کرد، قرار داد و شروع کرد به پایین آمدن از درخت.

کله چې مچۍ له ځالې بهر شوې، جمیل د مچیو ځالې ته لاس دننه کړ. هغه د شاتو یو غټ ګبین راوویستلو، چې ښه ډېر شات پکې و. جمیل په ډیر احتیاط سره هغه په کڅوړه کې واچولو، کڅوړه یې اوږې ته کړه، او له ونې څخه په ښکته کېدو یې پیل وکړ.


نګیډ مرغۍ دا هر څه، چې جمیل یې کوي، په ځیر ځیر سره لیدل،. هغه په دې انتظار کې وه، چې جمیل به د شاتو د ګبین یوه ټوټه نګیډ ته د شاتو د ځالې د ښونې، د نذرانې په توګه پریږدي. نګید له یوې څانګې څخه بلې څانګې ته والوته، ځمکې ته راټیټه شوه، بیرته پورته شوه. بالاخره جمیل د ونې څخه ښکته شو. نګید جمیل ته نږدې په یوه ډبره کښیناسته، او د هغه د انعام انتظار یې کولو.

نگده همه‌ی کارهایی که گینگیله داشت انجام می‌داد را مشتاقانه تماشا می‌کرد. او منتظرگینگیله بود که یک قسمت بزرگ از شانه‌ی عسل را باقی بگذارد و به عنوان تشکر به او بدهد. نگده تند تند از این شاخه به آن شاخه پرید، وبه زمین نزدیک و نزدیکتر شد. سرانجام گینگیله به پایین درخت رسید. نگده روی یک تخته سنگ نزدیک گینگیله نشست ومنتظر پاداشش بود.

نګیډ مرغۍ دا هر څه، چې جمیل یې کوي، په ځیر ځیر سره لیدل،. هغه په دې انتظار کې وه، چې جمیل به د شاتو د ګبین یوه ټوټه نګیډ ته د شاتو د ځالې د ښونې، د نذرانې په توګه پریږدي. نګید له یوې څانګې څخه بلې څانګې ته والوته، ځمکې ته راټیټه شوه، بیرته پورته شوه. بالاخره جمیل د ونې څخه ښکته شو. نګید جمیل ته نږدې په یوه ډبره کښیناسته، او د هغه د انعام انتظار یې کولو.


خو جمیل اور مړ کړ، خپله نېزه یې واخیسته، او د کور په لور روان شو. نګید په غوسه غږ وکړ، “وک ټورررررر وک!” جمیل ودرېده، کوچنۍ مرغۍ ته یې وکتل او په لوړ غږ یې وخندل، مرغۍ ته یې وویل “ته شات غواړې، په رښتیا یې غواړې، زما ملګرې؟ هو! خو ټول کار خو ما وکړ، د اور بلولو لښتې مې راټولې کړې. نو زه بیا ولې له دې ښایسته شاتو څخه، یو څه یې له تاسو سره شریک کړم؟” دا خبره یې وکړه او روان شو. نګید ډېره په قهر شوه! د جمیل څخه د بدل اخیستلو لپاره ورسره هیڅ لاره نه وه! خو هغه به یوه ورځ خپل غچ هرومرو اخلي.

ولی گینگیله آتش را خاموش کرد، نیزه اش را برداشت و به سمت خانه راه افتاد و به نگده توجه نکرد. نگده با عصبانیت گفت، “ویک-تورر! ویک-تورر!” گینگیله ایستادوبه پرنده‌ی کوچک نگاه کرد وبلند بلند خندید. “تو مقداری عسل می‌خواهی دوست من؟ بلی! ولی من همه‌ی کارها را خودم کردم، و زیاد نیش خوردم وزنبورها مرا گزیدند. چرا باید این عسل دوست‌داشتنی را با تو تقسیم کنم؟” سپس او به راهش ادامه داد. نگده خیلی عصبانی بود! این راه مناسبی برای رفتار با او نبود! اما او تاوان کار خود را می‌دهد!

خو جمیل اور مړ کړ، خپله نېزه یې واخیسته، او د کور په لور روان شو. نګید په غوسه غږ وکړ، “وک ټورررررر وک!” جمیل ودرېده، کوچنۍ مرغۍ ته یې وکتل او په لوړ غږ یې وخندل، مرغۍ ته یې وویل “ته شات غواړې، په رښتیا یې غواړې، زما ملګرې؟ هو! خو ټول کار خو ما وکړ، د اور بلولو لښتې مې راټولې کړې. نو زه بیا ولې له دې ښایسته شاتو څخه، یو څه یې له تاسو سره شریک کړم؟” دا خبره یې وکړه او روان شو. نګید ډېره په قهر شوه! د جمیل څخه د بدل اخیستلو لپاره ورسره هیڅ لاره نه وه! خو هغه به یوه ورځ خپل غچ هرومرو اخلي.


یوه ورځ، څو اونۍ وروسته جمیل بیا د نګید د شاتو غږ واورېد. د هغه خوندور شات فکر ته راغلل، او په ډېره لیوالتیا یې یو ځل بیا مرغۍ تعقیب کړه. د ځنګل یوې څنډې ته یې بوتلو، نګیډ د اغزیو د چترۍ لاندې د آرام کولو لپاره ودرېده. “آه،” جمیل فکر وکړ. “چه د شاتو ګبین باید په دې ونه کې وي.” هغه په ډېرې چټکۍ سره اور بل کړ، او ونې ته په پورته کولو یې پیل وکړ، په خوله کې یې د لرګي سګرټ و. نګید ناسته وه، او یوازې لیدل یې کول.

چند هفته بعد یک روز گینگیله دوباره صدای نگده را شنید. او عسل خوشمزه را به یاد آورد ویک بار دیگر مشتاقانه آن پرنده را دنبال کرد. بعد از اینکه گینگیله را در طول جنگل هدایت کرد، نگده ایستاد تا روی یک درخت تیغ دار چتر مانند استراحت کند. گینگیله فکر کرد، “آهان”. “کندو باید در این درخت باشد.” او به زودی آتش کوچکش را درست کرد وشروع به بالا رفتن کرد، شاخه‌ی دوددار را با دندانش گرفت. نگده نشست و تماشا کرد.

یوه ورځ، څو اونۍ وروسته جمیل بیا د نګید د شاتو غږ واورېد. د هغه خوندور شات فکر ته راغلل، او په ډېره لیوالتیا یې یو ځل بیا مرغۍ تعقیب کړه. د ځنګل یوې څنډې ته یې بوتلو، نګیډ د اغزیو د چترۍ لاندې د آرام کولو لپاره ودرېده. “آه،” جمیل فکر وکړ. “چه د شاتو ګبین باید په دې ونه کې وي.” هغه په ډېرې چټکۍ سره اور بل کړ، او ونې ته په پورته کولو یې پیل وکړ، په خوله کې یې د لرګي سګرټ و. نګید ناسته وه، او یوازې لیدل یې کول.


جمیل ونې ته پورته شو، حیران شو چې ولې د معمول په څېر د مچیو غږ نه اوري. هغه له ځانه سره فکر وکړ”شاید چې په ونه کې ژور وي،” یوې بلې څانګې ته پورته شو. خو دا ځل يې د ګبین پر ځای یې د پړانګ مخ ته کتل! پړانګ ډیر په غوسه و، چې د هغې خوب یې په بې رحمۍ سره ګډوډ کړی و. هغې خپلې سترګې تنګې کړې، خپله خوله یې خلاصه کړه، چې خپل خورا لوی او خورا تیز غاښونه ښکاره کړي.

گینگیله بالا رفت، در تعجب بود که چرا صدای معمول ویز ویز زنبورها را نمی‌شنید. او با خودش فکر ‌کرد، “شاید کندو در عمق تنه ی درخت است.” او خود را به شاخه‌ی دیگری کشاند. ولی به جای کندو با چهرۀ یک پلنگ مقابل شد. پلنگ خیلی عصبانی بود که این قدر بد از خواب پریده بود. او چشم‌هایش را تنگ کرد، دهانش را باز کرد تا دندان‌های خیلی بزرگ و خیلی تیزش را نشان دهد.

جمیل ونې ته پورته شو، حیران شو چې ولې د معمول په څېر د مچیو غږ نه اوري. هغه له ځانه سره فکر وکړ”شاید چې په ونه کې ژور وي،” یوې بلې څانګې ته پورته شو. خو دا ځل يې د ګبین پر ځای یې د پړانګ مخ ته کتل! پړانګ ډیر په غوسه و، چې د هغې خوب یې په بې رحمۍ سره ګډوډ کړی و. هغې خپلې سترګې تنګې کړې، خپله خوله یې خلاصه کړه، چې خپل خورا لوی او خورا تیز غاښونه ښکاره کړي.


مخکې لدې چې پړانګ په جمیل باندې چک واچوي، هغه د ونې څخه په چټکۍ سره ښکته شو. د ونې له څانګو یې ځمکې ته راټوپ کړ، او هغه ډېر ګړندی و. خو جمیل خوشبخته و، او پړانګ د ډېرې ستړیا له امله په هغه پسې منډې ونه کړې، نګیډ، خپل غچ واخیسته. او جمیل هم ډېر درس زده کړ.

قبل از اینکه پلنگ به گینگیله ضربه بزند، او با عجله فرار کرد به پایین درخت. به خاطر اینکه عجله داشت او شاخه را گم کرد و با یک ضربه‌ی سنگین روی زمین فرود آمد وزانویش پیچ خورد. او با سرعتی که در حد توانش بود، لنگان لنگان دور شد. از خوش‌چانسی او، پلنگ هنوز خیلی خواب‌آلود بود که بخواهد او را تعقیب کند. نگده، آن پرنده‌ی عسل‌نما انتقامش را گرفت وگینگیله درس عبرت گرفت.

مخکې لدې چې پړانګ په جمیل باندې چک واچوي، هغه د ونې څخه په چټکۍ سره ښکته شو. د ونې له څانګو یې ځمکې ته راټوپ کړ، او هغه ډېر ګړندی و. خو جمیل خوشبخته و، او پړانګ د ډېرې ستړیا له امله په هغه پسې منډې ونه کړې، نګیډ، خپل غچ واخیسته. او جمیل هم ډېر درس زده کړ.


د همدې امله ، کله چې د جمیل ماشومان د نګید کیسه اوري، دوی دې کوچنۍ مرغۍ ته درناوی لري. هرکله چې اوس هغوی شات راټولوي، ډاډ ترلاسه کوي چې د شاتو لویه برخه باید نګید، د شاتو لارښود، ته ورکول شي!

و بنا براین، از وقتی که بچه‌های گینگیله داستان نگده را شنیدند، برای پرنده‌ی کوچک احترام قایل شدند. هر وقت که عسل برداشت می‌کنند، سعی می‌کنند که بزرگ‌ترین قسمت از شانه‌ی عسل را برای پرنده‌ی عسل‌نما نگه دارند.

د همدې امله ، کله چې د جمیل ماشومان د نګید کیسه اوري، دوی دې کوچنۍ مرغۍ ته درناوی لري. هرکله چې اوس هغوی شات راټولوي، ډاډ ترلاسه کوي چې د شاتو لویه برخه باید نګید، د شاتو لارښود، ته ورکول شي!


نویسنده: Zulu folktale
نقاش: Wiehan de Jager
مترجم: Zahidullah Abid
زبان: پشتو
سطح: سطح 4
منبع: The Honeyguide's revenge از داستان افریقا
جواز کریتو کامینز
تحت مجوز کریتو کامینز اعتباردهی 3.0 تبدیل نشده کریتز کامنز به نشر رسید.
گزینه‌ها
برگشت به فهرست داستان‌ها بارگذاری پی دی اف